مىكند ترديدى دارى ، كه چگونه خاور و باختر را جمع كند . . . در ميان جمادات زندگى را نشان مىدهد و سازش اضداد را نمايش مىدهد ، مرگ و زندگى را يك جا در برابر مىآورد ، آب و آتش را جمع مىكند . . . و گوئى دست صنعتگرى در آن تصرف كرده و آن را بر نهايت ابداع رسانده است ، براى تو عدم را وجود و وجود را عدم قلمداد مىكند ، مرده را زنده و و زنده را مرده معرفى مىكند . » « 1 » امّا در كنار تمامى ويژگيها و مشخصاتى كه محقّقين براى « تمثيل » و نقش شايان آن ياد نموده اند مىتوان به يكى از ويژگيهاى حائز اهميّت آن اشاره نمود و آن عبارت از اين است كه تمثيلات به تنهايى ، تمامى روشهاى گفتارى و اسلوبهاى تعبير را شامل مىشود ، با اين تفاوت كه نسبت به تمامى آنها كوتاهتر ، موجزتر و در بيان مقصود رساتر است ، و همين امر است كه سبب مىگردد تا تمثيل را از نقش ممتاز و منحصر به فردى برخوردار نمايد . « 2 » از سوى ديگر ، قدرت ارائه تمثيلهاى مناسب ، نشانهء عظمت انديشه ، وسعت فكر و روح زاينده و خلّاق است و معمولا كسانى از اين قدرت برخوردارند كه داراى اين ويژگيها هستند . عارفان بلند پايه و انديشمندان بزرگ براى تفهيم حقايق معنوى و نزديك كردن معانى لطيف روحانى به ذهن بشر ، از تمثيل بهره وافر برده‌اند . « 3 » بدين ترتيب ، به خوبى مىتوان دريافت كه چرا اكثر انبياء در روشهاى تبليغى خود از ابزار مؤثّر و كارآمد « تمثيل » فراوان بهره جسته‌اند ، و بسيارى از پند و اندرزهاى اخلاقى و تربيتى خود را با زبانى ساده و در قالب تمثيلاتى گويا و شيوا به امّتهاى خويش ابلاغ نموده‌اند و از اين راه آنها را با حقايق غيبى و معنوى آشنا نموده‌اند . اساسا قرآن كريم ، رسالت پيامبران الهى را ملازم با ارائه تمثيل دانسته ، و اشاره

--> ( 1 ) . همان ، ص 74 تا 77 ، با تلخيص . ( 2 ) . بنگريد به : الأمثال فى القرآن الكريم ، محمّد جابر فياض ، ص 92 . ( 3 ) . آراى دانشمندان مسلمان در تعليم و تربيت ، ج 2 ، ص 252 .